برای دههها، دانشمندان در مورد منشأ آب در کره ماه به دنبال پاسخی قطعی بودند. فرضیههای متعددی مطرح شد، اما اکنون یک نظریه جدید و هیجانانگیز، درک ما را از تاریخچه سیاره ما را متحول کرده است. تحقیقات جدید نشان میدهد که بخش عمده آب موجود در کره ماه، نه از شهابسنگها، بلکه از برخورد سیارکهای غولپیکر در billions سال پیش نشأت گرفته است. این کشف نه تنها تصویر ما از ماه را تغییر میدهد، بلکه به درک بهتر شکلگیری سیاره منظومه شمسی ما نیز کمک میکند. با پیشگام آی تی همراه باشید تا جزئیات این نظریه revolutionary را بررسی کنیم.
نظریه قدیمی: نقش شهابسنگها در آبرسانی به ماه
برای مدت طولانی، باور غالب در جامعه علمی این بود که آب موجود در سطح و اعماق کره ماه، حاصل برخوردهای مداوم شهابسنگها بوده است. این شهابسنگها که حاوی ذرات یخ بودهاند، در طول میلیاردها سال بر سطح ماه فرود آمده و آب خود را به تدریج در خاک و سنگهای آن آزاد کردهاند. این نظریه به دلیل سادگی و مشاهده برخوردهای مشابه در سایر اجرام آسمانی، قابل قبول به نظر میرسید. اما دادههای جدید، این تصویر ساده را به چالش کشیده و داستانی پیچیدهتر را روایت میکنند.
کشف جدید: سیارکها به عنوان منبع اصلی آب
محققانی که نمونههای گرانبهای به دست آمده از مأموریتهای آپولو را با دقت بیشتری بررسی میکردند، به شواهدی شگفتانگیز دست یافتند. این شواهد نشان میدهد که آب موجود در کره ماه، احتمالاً از برخورد با سیارکها در بازه زمانی ۴.۳ تا ۴.۵ میلیارد سال پیش به وجود آمده است. این دوره، زمانی حیاتی در تاریخ منظومه شمسی است که سطح هر دو سیاره زمین و کره ماه توسط اقیانوسهایی از ماگما پوشیده شده بود.
شواهد علمی از نمونههای آپولو
این کشف مهم، بر اساس بررسی دقیق ایزوتوپهای هیدروژن در این نمونهها به دست آمده است. هیدروژن دو ایزوتوپ اصلی دارد: پروتیم (هیدروژن معمولی) و دوتریوم (هیدروژن سنگینتر). دانشمندان متوجه شدند که نسبت دوتریوم به هیدروژن در آب شهابسنگها بسیار بالاست. در مقابل، حدود ۲۰ درصد از آب موجود در نمونههای ماه، میزان ایزوتوپی را نشان میدهد که به طور قابل توجهی به آب موجود در سیاره زمین و برخی سیارکهای نوع C شباهت دارد. این شباهت، سیارکها را به عنوان مظنون اصلی معرفی میکند.
بازه زمانی کلیدی: اقیانوسهای ماگما
اهمیت این برخوردها در بازه زمانی ۴.۳ تا ۴.۵ میلیارد سال پیش بسیار زیاد است. در آن دوران، ماه یک سطح داغ و مذاب داشت. برخورد سیارکهای حاوی آب با این اقیانوسهای ماگما، باعث شد که آب به جای تبخیر شدن، در ساختار معدنی ماه در حین سرد شدن و جامد شدن آن، به دام بیفتد. این فرآیند، آب را در اعماق ماه «ذخیره» کرد تا در میلیاردها سال بعد توسط فعالیتهای آتشفشانی یا سایر فرآیندها به سطح نزدیک شود.
ارتباط با فرضیه برخورد بزرگ
جالبتر اینکه، این نظریه جدید میتواند با یکی از مشهورترین فرضیههای علمی، یعنی «فرضیه برخورد بزرگ» یا Big Splash، مرتبط باشد. بر اساس این فرضیه، حدود ۴.۵ میلیارد سال پیش، سیارهای به نام «تیا» (Theia) با زمین برخورد کرد و تکههایی از این برخورد در مدار زمین باقی ماندند و در نهایت کره ماه را تشکیل دادند. اگر این نظریه صحت داشته باشد، ممکن است یک چهارم آب موجود در ماه، در واقع از همان آبهای اولیه زمین باشد که در طی این برخورد عظیم به ماه منتقل شده است. بنابراین، منشأ آب در ماه احتمالاً ترکیبی از مواد اولیه زمین و سیارکهای اولیه است.
چالشها و چشماندازهای پژوهشی
با وجود شواهد قانعکننده، نظریه برخورد سیارکها هنوز به یک قطعیت کامل تبدیل نشده است. بزرگترین چالش پیش روی محققان، کمبود اطلاعات است. در واقع، دانشمندان تا به امروز تنها حدود دو درصد از نمونههای به دست آمده از مأموریت آپولو را مورد مطالعه قرار دادهاند. علاوه بر این، تمام این نمونهها از «سمت نزدیک» ماه جمعآوری شدهاند؛ بخشی که همیشه به سمت زمین است.
برای اطمینان از صحت این نظریه، پژوهشهای بیشتری لازم است. مأموریتهای آینده در کره ماه میتوانند به سوالات بیپاسخ ما پایان دهند:
- جمعآوری نمونه از سمت دور ماه که تاکنون کاوش نشده است.
- تحلیل عمیقتر نمونههای باقیمانده از مأموریت آپولو.
- بررسی قطبهای ماه که یخهای آبی در دهانههای همیشه سایهزده آن وجود دارد.
خوشبختانه، با برنامهریزی مأموریتهای جدید توسط آژانسهای فضایی مختلف، امید میرود که در سالهای آینده شاهد تأیید یا رد قطعی این تئوری باشیم و رازهای بیشتری از تاریخچه آب در همسایه آسمانی خود را کشف کنیم.
نظرات
0دیدگاه خود را ثبت کنید
برای ارسال نظر و مشارکت در گفتگو، لطفا وارد حساب کاربری خود شوید.