بابک فردوسی و پروژه کلیپر ناسا: ماموریت تاریخی برای کشف حیات در اروپا

مقدمه‌ای بر پروژه کلیپر ناسا و نقش بابک فردوسی

آژانس فضایی ناسا یکی از جاه‌طلبانه‌ترین ماموریت‌های خود را برای اکتشاف قمر اروپا، یکی از اقمار مشتری، آماده کرده است. ماموریت Europa Clipper که در آینده‌ای نزدیک راه‌اندازی می‌شود، هدفی بلندپروازانه دارد: کشف احتمال وجود حیات در این جهان یخی. در قلب این پروژه تاریخی، بابک فردوسی، مهندس پرواز ایرانی‌الاصل و یکی از طراحان کلیدی این ماموریت قرار دارد.

فردوسی که پیش از این در ماموریت موفق Curiosity Mars Rover نقش حیاتی ایفا کرده بود، این بار مسئولیت طراحی و هدایت یکی از پیچیده‌ترین ماموریت‌های فضایی تاریخ را بر عهده گرفته است. این پروژه نه تنها از نظر فنی چالش‌برانگیز است، بلکه امیدها برای یافتن نشانه‌هایی از حیات فرازمینی را نیز در خود جای داده است.

چرا اروپا هدف این ماموریت قرار گرفته؟

اروپا، چهارمین قمر بزرگ مشتری، از جمله جذاب‌ترین اهداف برای جستجوی حیات در منظومه شمسی محسوب می‌شود. این جرم آسمانی که در سال ۱۶۱۰ توسط گالیله کشف شد، ویژگی‌های منحصر به فردی دارد که آن را به کاندیدای مناسبی برای وجود حیات تبدیل کرده است.

ویژگی‌های منحصر به فرد اروپا

اقیانوس زیرسطحی: زیر پوسته یخی اروپا، اقیانوسی از آب مایع وجود دارد که حجم آن از تمام اقیانوس‌های زمین بیشتر است
منابع انرژی: گرمای ناشی از کشش گرانشی مشتری که باعث انعطاف‌پذیری و گرمایش داخلی این قمر می‌شود
ترکیبات شیمیایی: وجود مواد آلی و نمک‌هایی که برای حیات ضروری هستند
فعالیت زمین‌شناسی: نشانه‌هایی از فعالیت‌های زیرسطحی و تغییرات مداوم در سطح

بابک فردوسی در مورد انتخاب اروپا به عنوان هدف توضیح می‌دهد: "همچون مریخ، اروپا هم جزئی از چشم انداز اکتشافی ما محسوب می‌شود. ما بر این باور هستیم که این جرم فضایی دارای پوسته‌ای متشکل از اقیانوس‌های آب شور بزرگ زیرسطحی است. همچنین تصور می‌کنیم که در آنها ترکیبات مورد نیاز برای ادامه حیات وجود داشته باشد، از جمله آب، گرما و مواد شیمیایی ناشی از هسته اروپا و این دقیقاً همان چیزهایی است که در زمین نیز مشاهده می‌کنیم."

جزئیات پروژه کلیپر و برنامه‌ریزی ماموریت

پروژه Europa Clipper با بودجه ۳۰ میلیون دلاری که کنگره آمریکا تصویب کرده، یکی از گران‌قیمت‌ترین و پیشرفته‌ترین ماموریت‌های فضایی ناسا به شمار می‌آید. این کاوشگر پیشرفته مجهز به انواع ابزارهای علمی برای تجزیه و تحلیل جامع از اروپا طراحی شده است.

ویژگی‌های فنی کاوشگر کلیپر

سیستم حفاظتی: محافظت در برابر تشعشعات شدید مشتری
ابزارهای علمی پیشرفته: شامل دوربین‌های با رزولوشن بالا، طیف‌سنج‌ها و رادارهای نفوذی
سیستم پیشران کارآمد: برای انجام مانورهای دقیق در اطراف اروپا

چالش‌های فنی ماموریت

فردوسی درباره چالش‌های این ماموریت توضیح می‌دهد: "مشکل اینجا است که اروپا در میدان مغناطیسی قدرتمندی از مشتری قرار دارد. به همین دلیل اگر این پروازها مدت زمان زیادی به طول بیانجامد، لطمات زیادی به سیستم‌های الکترونیکی کاوشگر وارد می‌شود."

این چالش منجر به طراحی استراتژی خاصی شده است که شامل پروازهای کوتاه مدت و نزدیک به سطح اروپا است. کاوشگر به جای قرارگیری در مدار ثابت اطراف اروپا، مسیری را طی خواهد کرد که شامل عبور مکرر از کنار این قمر است.

برنامه زمان‌بندی ماموریت

آغاز ماموریت: سال ۲۰۲۲ (تاریخ پرتاب)
مدت سفر: بین ۲.۵ تا ۷ سال برای رسیدن به اروپا
مرحله عملیاتی: انجام حدود ۴۵ عبور نزدیک از کنار اروپا

تجربه بابک فردوسی در ماموریت کیوریاسیتی

بابک فردوسی، که با لقب "پسر موهاوک" شناخته می‌شود، تجربه ارزشمندی از ماموریت موفق Curiosity Mars Rover در کارنامه خود دارد. این تجربه، او را برای رهبری پروژه کلیپر آماده کرده است.

دروس آموخته شده از ماموریت مریخ

فردوسی درباره تجربه خود در پروژه کیوریاسیتی می‌گوید: "کنجکاوی نخستین ماموریت من در آزمایشگاه پیش‌رانش جت ناسا به شمار می‌آید. در حقیقت خیلی زود پس از اینکه از فاز مطالعاتی وارد فاز ماموریت شدم، خود را درگیر این ماموریت مهم و تاریخی دیدم."

او همچنین به یکی از حساس‌ترین لحظات ماموریت اشاره می‌کند: "هیچ‌وقت آن ۷ دقیقه تاریخی و پر التهاب را فراموش نمی‌کنم، زمانی که کاوشگر در حال فرود در اتمسفر مریخ بود. ما هیچ شانس دومی نداشتیم." این تجربه، مهارت‌های حیاتی مدیریت ریسک و تصمیم‌گیری در شرایط بحرانی را به او آموخته است.

چالش‌های ارتباطی در فضای عمیق

یکی از نکات مهم که فردوسی به آن اشاره می‌کند، چالش تأخیر زمانی در ارتباطات فضایی است: "وجود تأخیر زمانی اندکی میان زمین و مریخ، کار ما را در فرآیند فرونشاندن کاوشگر مشکل کرده بود." این تجربه برای ماموریت اروپا نیز حیاتی است، چرا که فاصله تا مشتری بسیار بیشتر و تأخیر زمانی قابل توجه‌تر خواهد بود.

اهمیت علمی و تکنولوژیکی پروژه کلیپر

پروژه Europa Clipper نه تنها از نظر علمی اهمیت دارد، بلکه از جنبه‌های مختلف تکنولوژیکی و مهندسی نیز قابل توجه است. این ماموریت می‌تواند درک ما از احتمال وجود حیات در منظومه شمسی را به طور کامل تغییر دهد.

اهداف علمی ماموریت

تایید وجود اقیانوس زیرسطحی: اندازه‌گیری دقیق عمق و حجم آب مایع
ترکیب شیمیایی: تجزیه و تحلیل ترکیبات موجود در یخ و آب
جستجوی نشانه‌های حیات: شناسایی مولکول‌های آلی و فرآیندهای زیستی احتمالی
مطالعه ساختار زمین‌شناسی: درک فرآیندهای داخلی و سطحی اروپا

پیامدهای تکنولوژیکی

فناوری‌های توسعه‌یافته برای این ماموریت کاربردهای گسترده‌ای در پروژه‌های آینده خواهند داشت. از سیستم‌های حفاظت در برابر تشعشع گرفته تا تکنیک‌های پیشرفته ناوبری در فضای عمیق، همگی دستاوردهایی هستند که در ماموریت‌های بعدی مورد استفاده قرار خواهند گرفت.

چشم‌انداز آینده و نتیجه‌گیری

ماموریت Europa Clipper با رهبری بابک فردوسی، نمونه‌ای از همکاری بین‌المللی و استفاده از استعدادهای برجسته در علوم فضایی است. این پروژه نه تنها امکان کشف حیات فرازمینی را فراهم می‌کند، بلکه نشان‌دهنده پیشرفت‌های چشمگیر در تکنولوژی فضایی و مهندسی پیشرفته است.

با توجه به تجربه موفق فردوسی در پروژه‌های قبلی و نقش کلیدی او در این ماموریت، انتظار می‌رود که Europa Clipper یکی از موفق‌ترین ماموریت‌های اکتشافی تاریخ باشد. نتایج این پروژه نه تنها پاسخ به سوالات بنیادین درباره وجود حیات در منظومه شمسی خواهد داد، بلکه راه را برای ماموریت‌های آینده به دیگر اقمار و سیارات هموار خواهد کرد.

منبع: Space.com