طلوع یک دوران جدید: خداحافظی با اینترنت اکسپلورر و تولد پروژه اسپارتان
در اواسط دهه ۲۰۱۰، مایکروسافت در یک نقطه عطف تاریخی قرار داشت. سیستمعامل ویندوز ۸ با رویکرد رادیکال خود نتوانسته بود رضایت کامل کاربران را جلب کند و از سوی دیگر، مرورگر نمادین این شرکت، اینترنت اکسپلورر (Internet Explorer)، پس از سالها سلطه بیچونوچرا، اعتبار خود را به دلیل سرعت پایین، مشکلات امنیتی و عدم انطباق با استانداردهای مدرن وب از دست داده بود. در چنین فضایی، مایکروسافت نیاز به یک شروع دوباره و حرکتی جسورانه داشت؛ پاسخی که در قالب ویندوز ۱۰ و یک مرورگر کاملاً جدید با اسم رمز پروژه اسپارتان (Project Spartan) ارائه شد.
پروژه اسپارتان چیزی فراتر از یک بهروزرسانی برای اینترنت اکسپلورر بود. این پروژه نمایانگر یک تغییر بنیادین در فلسفه مایکروسافت در قبال وب بود: یک وداع کامل با میراث سنگین و کدهای قدیمی IE و خلق یک مرورگر از ابتدا که برای وب مدرن طراحی شده باشد. این مرورگر که بعدها به صورت رسمی Microsoft Edge نام گرفت، قرار بود سریع، امن، سبک و مملو از ویژگیهای نوآورانه باشد تا بتواند با رقبای قدرتمندی چون گوگل کروم و موزیلا فایرفاکس رقابت کند.
اولین نگاه به آینده: عرضه نسخه پیشنمایش اسپارتان برای اینسایدرهای ویندوز
در راستای استراتژی جدید خود برای تعامل نزدیک با کاربران، مایکروسافت برنامه ویندوز اینسایدر (Windows Insider Program) را راهاندازی کرد. این برنامه به علاقهمندان اجازه میداد تا نسخههای اولیه و در حال توسعه ویندوز ۱۰ را دریافت کرده و بازخوردهای خود را مستقیماً به تیم توسعه ارسال کنند. در همین چارچوب بود که مایکروسافت به وعده خود برای عرضه سریعتر بیلدها عمل کرد و در بیلد جدید ۱۰۰۴۹ ویندوز ۱۰، برای اولین بار از پروژه اسپارتان رونمایی نمود.
نسخه پیشنمایش مرورگر اسپارتان به عنوان بخشی از آپدیت جدید ویندوز ۱۰ در دسترس اینسایدرها قرار گرفت. این نسخه، اگرچه کامل نبود، اما به کاربران اجازه میداد تا برای اولین بار طعم مرورگر آینده مایکروسافت را بچشند و با جهتگیری جدید این شرکت آشنا شوند. این رویداد یک گام مهم بود که نشان میداد مایکروسافت در مورد مدرنسازی پلتفرم خود کاملاً جدی است.
نوآوریهای کلیدی در پیشنمایش اسپارتان: فراتر از یک مرورگر ساده
اگرچه نسخه اولیه اسپارتان تمام ویژگیهای وعدهدادهشده را شامل نمیشد، اما چندین قابلیت نوآورانه و کلیدی را به نمایش گذاشت که مسیر آینده این مرورگر را مشخص میکرد. این ویژگیها اسپارتان را از یک مرورگر صرف به یک ابزار تعاملی برای کار با محتوای وب تبدیل میکردند.
یکپارچهسازی با کورتانا: دستیار هوشمند در کنار شما
یکی از مهمترین و جذابترین ویژگیهای اسپارتان، ادغام عمیق با کورتانا (Cortana)، دستیار دیجیتال هوشمند مایکروسافت بود. این قابلیت به صورت مستقیم در نوار آدرس مرورگر تعبیه شده بود تا اطلاعات مرتبط و پیشبینیشده را بدون نیاز به خروج از صفحه وب در اختیار کاربر قرار دهد.
برای مثال، اگر کاربر در حال بازدید از وبسایت یک رستوران بود، کورتانا میتوانست اطلاعاتی مانند ساعات کاری، آدرس، شماره تلفن و نظرات دیگران را به صورت خودکار نمایش دهد. همچنین، ارائه اطلاعات لحظهای درباره وضعیت آبوهوا یا قیمت سهام از دیگر قابلیتهای اولیه این دستیار هوشمند در اسپارتان بود. هرچند در نسخه پیشنمایش اولیه، این قابلیت تنها برای کاربران در ایالات متحده فعال بود و برخی ویژگیهای پیشرفتهتر مانند اطلاعات پرواز هنوز پیادهسازی نشده بودند.
یادداشتبرداری روی وب (Web Notes): انقلابی در تعامل با محتوا
شاید منحصر به فردترین قابلیت پروژه اسپارتان، ویژگی Web Notes بود. این ابزار به کاربران اجازه میداد تا مستقیماً روی صفحات وب «نقاشی» کنند، یادداشت بنویسند یا بخشهایی از متن را هایلایت کنند. این کار با استفاده از قلم دیجیتال (مانند سرفیس پن)، ماوس یا حتی انگشت بر روی صفحات لمسی امکانپذیر بود.
پس از حاشیهنویسی و علامتگذاری یک صفحه، کاربر میتوانست آن را به سادگی از طریق ایمیل، شبکههای اجتماعی یا با ذخیره کردن در OneDrive با دیگران به اشتراک بگذارد. این قابلیت همچنین با OneNote یکپارچه شده بود و به کاربران اجازه میداد تا بخشی از یک صفحه وب را «برش» داده و به همراه یادداشتهای خود در دفترچههای واننوت ذخیره کنند. Web Notes وب را از یک رسانه صرفاً خواندنی به یک بوم تعاملی تبدیل میکرد.
حالت مطالعه (Reading View): تمرکز بر محتوا بدون حواسپرتی
اسپارتان همچنین شامل یک نسخه بهبودیافته از حالت مطالعه (Reading View) بود. این ویژگی با حذف تبلیغات، نوارهای کناری و سایر عناصر اضافی صفحه، مقالات و متون طولانی را در یک قالب ساده، تمیز و شبیه به کتاب ارائه میداد تا تجربه خواندن را لذتبخشتر کند. کاربر میتوانست فونت و پسزمینه را برای راحتی بیشتر شخصیسازی کند.
در نسخه پیشنمایش، قابلیتهای پیشرفتهتری مانند ذخیرهسازی مقالات برای مطالعه آفلاین یا همگامسازی لیست مطالعه (Reading List) بین دستگاههای مختلف هنوز در دسترس نبود. مایکروسافت اعلام کرد که این ویژگیهای تکمیلی برای نسخه نهایی که در تابستان عرضه میشد، برنامهریزی شدهاند.
زیرساخت فنی: معرفی موتور رندر جدید EdgeHTML
مهمترین تغییر در پروژه اسپارتان، زیر کاپوت آن رخ داده بود. مایکروسافت تصمیم گرفت موتور رندر قدیمی و بدنام خود، Trident (که قلب تپنده اینترنت اکسپلورر بود) را کنار بگذارد و یک موتور کاملاً جدید به نام EdgeHTML توسعه دهد.
موتور EdgeHTML یک نسخه انشعابیافته (Fork) از Trident بود، اما تیم توسعهدهنده میلیونها خط کد قدیمی و ناسازگار را که برای پشتیبانی از وبسایتهای منسوخشده نگهداری میشد، حذف کرد. هدف اصلی از این کار عبارت بود از:
- انطباق کامل با استانداردهای مدرن وب: EdgeHTML طراحی شده بود تا با آخرین استانداردهای HTML5، CSS3 و جاوا اسکریپت سازگار باشد و صفحات وب را همانطور که طراحان در نظر داشتند، نمایش دهد.
- افزایش چشمگیر سرعت و عملکرد: با حذف کدهای اضافی و بهینهسازیهای عمیق، اسپارتان به مراتب سریعتر از اینترنت اکسپلورر بود و میتوانست با کروم و فایرفاکس رقابت کند.
- بهبود امنیت: معماری جدید و اجرای مرورگر در یک محیط ایزوله (Sandbox)، سطح امنیتی آن را به شکل قابل توجهی افزایش میداد.
این تغییر فنی، بزرگترین گامی بود که مایکروسافت برای بازیابی اعتبار خود در دنیای وب برداشت و نشان داد که این شرکت دیگر قصد ندارد گذشته را با خود حمل کند.
استراتژی دوگانه مایکروسافت: چرا اینترنت اکسپلورر همچنان در ویندوز ۱۰ باقی ماند؟
با وجود معرفی اسپارتان به عنوان مرورگر پیشفرض و مدرن ویندوز ۱۰، مایکروسافت یک تصمیم مهم دیگر نیز گرفت: اینترنت اکسپلورر ۱۱ همچنان به عنوان یک جزء در سیستمعامل باقی میماند. این تصمیم که در ابتدا ممکن بود گیجکننده به نظر برسد، یک دلیل استراتژیک و حیاتی داشت: سازگاری با وبسایتهای قدیمی سازمانی.
بسیاری از شرکتها و سازمانهای بزرگ در سراسر جهان، نرمافزارهای تحت وب و پورتالهای داخلی خود را به طور خاص برای اینترنت اکسپلورر (با تمام ویژگیها و باگهای منحصر به فردش) طراحی کرده بودند. حذف کامل IE میتوانست عملکرد این سیستمهای حیاتی را مختل کند. بنابراین، مایکروسافت اسپارتان (Edge) را به عنوان مرورگر اصلی برای کاربران عادی و وب مدرن معرفی کرد و IE11 را برای تضمین سازگاری در محیطهای شرکتی حفظ نمود.
آنچه در پیشنمایش نبود: وعدههای مایکروسافت برای نسخه نهایی
نسخه پیشنمایش اسپارتان تنها قطرهای از دریای امکاناتی بود که مایکروسافت برای آینده مرورگر خود در نظر داشت. این شرکت به صراحت اعلام کرد که بهروزرسانیهای منظم و سریعی برای این مرورگر منتشر خواهد کرد. جو بلفیوره، یکی از مدیران ارشد مایکروسافت در آن زمان، تأکید کرد که تیم توسعه اسپارتان تعامل نزدیکی با کاربران و شرکا خواهد داشت تا محصولی کاملتر ارائه دهد.
برخی از مهمترین ویژگیهایی که برای نسخههای بعدی وعده داده شده بودند عبارت بودند از:
- پشتیبانی از افزونهها (Extensions): شاید بزرگترین کمبود اسپارتان در زمان عرضه، عدم پشتیبانی از افزونهها بود. مایکروسافت اعلام کرد که در حال کار بر روی یک مدل افزونه مبتنی بر HTML و جاوا اسکریپت است که به توسعهدهندگان اجازه میدهد افزونههای خود (حتی از مرورگرهای کروم و فایرفاکس) را به سادگی برای Edge پورت کنند.
- همگامسازی کامل بین دستگاهها: قابلیت همگامسازی تاریخچه، رمزهای عبور، بوکمارکها و لیست مطالعه در میان تمام دستگاههای ویندوز ۱۰ (شامل کامپیوتر، تبلت و موبایل).
- قابلیتهای پیشرفتهتر کورتانا: افزودن امکاناتی مانند نمایش اطلاعات پرواز و رزرو هتل به صورت مستقیم در مرورگر.
نتیجهگیری: پروژه اسپارتان؛ گامی جسورانه به سوی وب مدرن
عرضه اولین نسخه پیشنمایش پروژه اسپارتان در سال ۲۰۱۵، یک لحظه نمادین برای مایکروسافت بود. این اقدام نه تنها نشاندهنده تولد یک مرورگر جدید بود، بلکه نمادی از تغییر فرهنگی عمیق در این غول فناوری به شمار میرفت؛ فرهنگی مبتنی بر نوآوری، سرعت، شفافیت و گوش دادن به بازخورد کاربران. اسپارتان با موتور EdgeHTML و ویژگیهای نوآورانهاش مانند Web Notes و ادغام با کورتانا، یک گام بلند برای فاصله گرفتن از گذشته تاریک اینترنت اکسپلورر و رقابت جدی در بازار مرورگرهای مدرن بود.
هرچند این مرورگر در ابتدای راه با چالشهایی مانند عدم پشتیبانی از افزونهها روبرو بود، اما پروژه اسپارتان (که به مایکروسافت اج تبدیل شد) سنگ بنای مسیری طولانی را گذاشت که مایکروسافت را در نهایت به یکی از بازیگران اصلی و تأثیرگذار در دنیای وب بازگرداند. این رویداد، سرآغاز فصلی جدید در تاریخ مرورگرهای اینترنتی بود.
نظرات
0دیدگاه خود را ثبت کنید
برای ارسال نظر و مشارکت در گفتگو، لطفا وارد حساب کاربری خود شوید.