.jpg)
در یکی از مهمترین تحولات اخیر حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات در کشور، شرکت ارتباطات زیرساخت تصمیم قطعی برای توقف فروش پهنای باند اینترنت به شرکتهای مخابراتی در ۶ استان اتخاذ کرده است. این تصمیم در پی ادامهدار شدن اختلافات مالی و عدم تسویه بدهیهای انباشته از سوی اپراتورهای مخابراتی استانی اتخاذ شده و میتواند تاثیرات گستردهای بر کیفیت خدمات اینترنتی شهروندان و کسبوکارهای آنلاین داشته باشد. محمود خسروی، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، با تایید این خبر، بر لزوم رعایت اصول مالی و پرداخت تعهدات از سوی اپراتورها تاکید کرده است.
ریشه اختلافات مالی میان زیرساخت و مخابرات
شاید برای بسیاری از کاربران اینترنت، چرایی قطع سرویس یا توقف فروش پهنای باند در سطح استانی سوال باشد. اما واقعیت این است که صنعت مخابرات و ارائه خدمات اینترنت، زنجیرهای به هم پیوسته از تامینکنندگان زیرساخت و اپراتورهای خدماتدهنده است. شرکت ارتباطات زیرساخت به عنوان بازوی اجرایی وزارت ارتباطات، مسئولیت اصلی تامین و توزیع ظرفیت اینترنت در سطح ملی را بر عهده دارد. اپراتورهای مخابراتی استانی نیز به عنوان مشتریان عمده این ظرفیت، آن را خردهفروشی به کاربران نهایی ارائه میدهند. در این میان، عدم پرداخت به موقع مطالبات از سوی اپراتورها، منجر به ایجاد حفرههای مالی عمیقی برای شرکت زیرساخت میشود.
مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت با بیان اینکه ۸ شرکت مخابرات استانی به این شرکت بدهی قابل توجهی دارند، خاطرنشان کرد: این شرکتها علیرغم اخطارهای متعدد و مکرر، به تعهدات مالی خود عمل نکردهاند. این بیتوجهی به تذکرات رسمی، نهایتا منجر به صدور دستور توقف فروش پهنای باند شده است. نکته قابل توجه در این میان، واکنش متفاوت استانهاست؛ به طوری که در دو روز گذشته، مسئولین دو استان برای حل مشکل و تسویه حساب، وارد مذاکره با شرکت زیرساخت شدهاند، اما در ۶ استان دیگر، عدم اقدام موثر، منجر به اجرایی شدن تصمیم توقف فروش شده است.
پیچیدگی زنجیره بدهیها در صنعت مخابرات
یکی از چالشهای اصلی که مدیران شرکت ارتباطات زیرساخت از آن شکایت دارند، ساختار پیچیده بدهیها در میان شرکتهای مخابراتی است. بر اساس گفتههای محمود خسروی، شرکتهای مخابراتی استانی پرداخت بدهیهای خود را به گردن شرکت مخابرات ایران میاندازند. این یعنی یک بازی انتقال مسئولیت که در آن، اپراتورهای استانی خود را بدهکار به شرکت مادر میدانند و شرکت مادر نیز بدهیهای زیادی به شرکت زیرساخت دارد که آنها را پرداخت نکرده است.
این ساختار مالی پیچیده، سبب شده تا شرکت ارتباطات زیرساخت که وظیفه تامین و واردات پهنای باند بینالمللی و ملی را بر عهده دارد، در تامین منابع مالی خود با مشکل مواجه شود. هزینههای تامین اینترنت از منابع بینالمللی و نگهداری از زیرساختهای فیبر نوری و دیتاسنترها نیازمند نقدینگی بالاست. عدم گردش مالی صحیح در این چرخه، میتواند سلامت کل اکوسیستم اینترنت کشور را به خطر بیندازد.
- عدم توافق در صورتجلسهها: خسروی اشاره کرد که حتی صورتجلسههای تنظیم شده برای حل اختلاف و تعیین زمانبندی پرداخت، از سوی مخابرات بیپاسخ مانده است.
- تعهدات سنگین زیرساخت: شرکت زیرساخت متعهد به پرداخت هزینههای بینالمللی و نگهداری تجهیزات است و عدم دریافت مطالبات، این پرداختها را دشوار میکند.
- اخطارهای قبلی: پیش از این نیز اخطارهای متعددی برای پرداخت بدهیها ارسال شده بود که نتیجهای در پی نداشت.
پیشینه مناقشات و تهدیدهای قبلی
اختلاف بر سر بدهیهای شرکت مخابرات ایران به شرکت ارتباطات زیرساخت، موضوع جدیدی نیست و چندین ماه است که به عنوان یکی از چالشهای جدی وزارت ارتباطات مطرح میشود. در واقع، این ابهام وجود دارد که چرا با وجود تهدیدهای قبلی، هنوز راهکار اساسی برای این مشکل پیدا نشده است. پیش از این، در مردادماه سال گذشته، شرکت ارتباطات زیرساخت هشدار جدی داده بود که به دلیل بیتوجهی مخابرات به تذکرات مبنی بر پرداخت بدهی، ارتباط مشترکان مخابرات برای خدمات اینترنت و مکالمات بینالمللی در ۹ استان قطع خواهد شد.
آن هشدار در آن مقطع زمانی و با برگزاری جلسات فوری میان مدیران دو شرکت و مداخلاتی که صورت گرفت، اجرایی نشد و موضوع مسکوت ماند. اما به نظر میرسد که این سکوت موقت بوده و ریشههای مشکل همچنان پابرجاست. روز گذشته، بار دیگر رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، به عنوان نهاد ناظر، از محدودیت فروش پهنای باند این شرکت به دلیل اختلاف بدهی در ۸ استان خبر داد. این تکرار رویدادها نشاندهنده عمق بحران مالی در ساختار صنعت مخابرات کشور است.
نقش سازمان تنظیم مقررات در حل اختلاف
سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی به عنوان رگولاتور صنعت، وظیفه نظارت بر رفتار بازار و حل اختلافات میان اپراتورها و تامینکنندگان زیرساخت را بر عهده دارد. تکرار اختلافات و رسیدن به نقطه توقف فروش سرویس، نشان میدهد که سازوکارهای فعلی حل اختلاف یا به اندازه کافی قوی نیستند و اینکه شرکتها به تصمیمات رگولاتوری پایبند نیستند. معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز بر این نکته تاکید کرده است که شرکتهای مخابراتی استانی باید نسبت به پرداخت بدهیهای خود اقدام کنند، در غیر این صورت، شرکت ارتباطات زیرساخت حق دارد برای حفظ بقای مالی خود، از فروش پهنای باند ممانعت به عمل آورد.
تاثیر توقف فروش پهنای باند بر کاربران نهایی
مهمترین نگرانی در این میان، سرنوشت مشترکان و کاربران اینترنت در استانهای مورد نظر است. وقتی فروش پهنای باند به اپراتور متوقف میشود، به معنای قطع کامل اینترنت نیست، اما به معنای عدم افزایش ظرفیت جدید و احتمالا مواجهه با افت کیفیت در آینده است. اپراتورها برای حفظ کیفیت سرویس، نیاز به تامین پهنای باند جدید بر اساس رشد ترافیک کاربران دارند. توقف فروش، دست آنها را برای ارتقای服务质量 (QoS) میبندد.
در صورت ادامهدار شدن این وضعیت، ممکن است کاربران در این ۶ استان شاهد موارد زیر باشند:
- کاهش سرعت اینترنت: با اشباع ظرفیت فعلی و عدم امکان خرید ظرفیت جدید، سرعت اینترنت در ساعات پیک به شدت افت خواهد کرد.
- اختلال در خدمات بینالمللی: بخشی از اختلافات بر سر هزینههای ارتباط بینالمللی است و این موضوع میتواند کیفیت تماسهای بینالمللی و دسترسی به سایتهای خارجی را تحت تاثیر قرار دهد.
- عدم توسعه زیرساخت: اپراتورها نمیتوانند پروژههای توسعه شبکه و پوششدهی مناطق جدید را پیش ببرند.
تحلیل فنی: پهنای باند و اهمیت آن در شبکه
پهنای باند (Bandwidth) به ظرفیت انتقال داده در یک شبکه اشاره دارد. در واقع، این پهنای باند است که تعیین میکند چه مقدار اطلاعات میتواند در یک زمان مشخص منتقل شود. برای یک اپراتور مخابراتی، خرید پهنای باند از شرکت زیرساخت مانند تامین سوخت برای یک خودرو است. بدون این تامین، شبکه نمیتواند به درستی کار کند و با ترافیک روزافزون دادهها، سیستمها دچار گلوگاه میشوند.
شرکت ارتباطات زیرساخت به عنوان wholesaler اصلی کشور، پهنای باند را از طریق کابلهای زیرزمینی فیبر نوری و اتصالات بینالمللی تامین میکند. اپراتورهای استانی (Retailers) این ظرفیت را خریده و با ارائه بستههای اینترنتی به کاربران خانگی و سازمانی، درآمد کسب میکنند. وقتی این چرخه به دلیل عدم پرداخت بدهی متوقف میشود، کل اکوسیستم دیجیتال یک استان میتواند تحت تاثیر قرار گیرد.
راهکارهای پیش رو و ضرورت تصمیمگیری
به نظر میرسد ادامه این وضعیت برای هیچیک از طرفین مفید نیست. شرکت ارتباطات زیرساخت نیز به حفظ سهم بازار و درآمدزایی نیاز دارد و قطع سرویس برای اپراتورها به معنای از دست دادن مشتری و درآمد است. با این حال، شرکت زیرساخت برای اینکه بتواند تعهدات خود را به تسویه کند، ناچار به اتخاذ تصمیمات سخت است.
راهکارهای احتمالی برای خروج از این وضعیت شامل موارد زیر است:
- مذاکره سطح بالا: دخالت مستقیم وزارت ارتباطات برای تسویه بخشی از بدهیها از طریق تخصیص بودجه یا تسهیلات.
- تهاتر: استفاده از مکانیزم تهاتر مطالبات بین شرکتهای وابسته و زیرساخت برای کاهش حجم بدهیها.
- خصوصیسازی و مدیریت کارآمدتر: بازنگری در ساختار مدیریتی شرکتهای مخابراتی برای افزایش کارایی مالی و کاهش هزینههای جانبی.
- نظارت جدی رگولاتور: الزام اپراتورها به رعایت تعهدات مالی به عنوان یکی از شروط مجوز فعالیت.
نتیجهگیری
توقف فروش پهنای باند به مخابرات در ۶ استان، زنگ خطری است که برای سلامت مالی و فنی شبکه اینترنت کشور به صدا درآمده است. این موضوع نشان میدهد که اختلافات مالی در سطح کلان صنعت مخابرات، میتواند به سرعت به پایینترین سطح زنجیره یعنی کاربر نهایی سرایت کند. انتظار میرود با مداخله جدی نهادهای متولی و گفتگوی سازنده میان شرکت ارتباطات زیرساخت و شرکتهای مخابراتی، راهکاری پایدار برای تسویه بدهیها و جلوگیری از تکرار این حوادث اتخاذ شود. توسعه پایدار شبکه اینترنت کشور و ارائه خدمات با کیفیت به شهروندان، منوط به حل این معضل ساختاری و مالی است.
نظرات
0دیدگاه خود را ثبت کنید
برای ارسال نظر و مشارکت در گفتگو، لطفا وارد حساب کاربری خود شوید.