شکست اپل در چین: رای دادگاه علامت تجاری را به شرکت رقیب داد

معرفی نبرد حقوقی اپل و یک شرکت چینی بر سر نام آیفون

در نبردی که توجهات جهانی را به خود جلب کرده، غول فناوری سیلیکون ولی، اپل، در یک پرونده حقوقی مهم در چین شکست خورده است. این دعوای حقوقی، که بر سر علامت تجاری «آیفون» به راه افتاده، نتیجه‌ای درخشان برای اپل به همراه نداشته و چالش‌های این شرکت در بازار بزرگ و حیاتی چین را بیش از پیش نشان می‌دهد. این حکم نه تنها یک باخت ساده در دادگاه است، بلکه زنگ خطری برای سایر شرکت‌های چندملیتی فعال در این کشور است که با قوانین پیچیده مالکیت فکری چین روبرو هستند.

شرکت Xintong Tiandi: رقیب کوچک اما پیروز

طرف دیگر این دعوای حقوقی، شرکتی چینی به نام Xintong Tiandi Technology است. شاید نام این شرکت برای بسیاری ناشناس باشد، اما حوزه فعالیت آن جالب توجه است. Xintong Tiandi در زمینه تولید و فروش کالاهایی متنوع فعالیت دارد که بسیاری از آن‌ها با برند «آیفون» به بازار عرضه می‌شوند. این محصولات شامل موارد زیر هستند:

کیسه‌های پلاستیکی و لوازم جانبی روزمره
قاب‌های محافظ موبایل
محصولات چرمی مانند کیف پول و جا کلیدی
سایر اکسسوری‌های مرتبط با دنیای موبایل

این شرکت با ثبت نام تجاری آیفون در دسته محصولات چرمی، توانست پایه‌ای قانونی برای استفاده از این نام تجاری پرآوازه ایجاد کند و در نهایت دادگاه را نیز با خود همراه سازد.

زمان‌بندی کلیدی پرونده: یک نگاه به گذشته

برای درک عمیق‌تر این پرونده، نگاهی به زمان‌بندی رویدادها ضروری است. این دعوای حقوقی ریشه در تصمیمات استراتژیک سال‌ها قبل دارد و نشان می‌دهد که چگونه یک تأخیر می‌تواند به قیمت میلیاردها دلار تمام شود.

سال 2002: اپل برای اولین بار درخواست ثبت نام تجاری «آیفون» را در آمریکا برای گروه کالاهای الکترونیکی و علمی ارائه داد. این درخواست تا سال 2013 به طول انجامید.
سال 2007: اپل نخستین آیفون خود را به جهان معرفی کرد. در همین سال، شرکت چینی Xintong Tiandi درخواست خود را برای ثبت نام «آیفون» در چین ارائه کرد، اما این بار برای گروه محصولات چرمی.
سال 2009: آیفون به طور رسمی وارد بازار چین شد و در دسترس مصرف‌کنندگان این کشور قرار گرفت.
سال 2010: درخواست شرکت Xintong Tiandi برای ثبت علامت تجاری آیفون در زیرگروه محصولات چرمی توسط مراجع قانونی چین پذیرفته شد.
سال 2012: اپل رسماً علیه Xintong Tiandi اقدام قانونی را آغاز کرد تا حق استفاده انحصاری از نام آیفون را برای خود تضمین کند.
فروردین 2016 (امسال): دادگاه در پکن حکم خود را صادر کرد و ادعای اپل را رد نمود.

دلایل شکست اپل: استدلال دادگاه چین

سوال اصلی این است: چرا یک شرکت بزرگ مانند اپل در برابر یک شرکت نسبتاً کوچک چینی شکست خورد؟ مقامات دولتی علائم تجاری چین و دادگاه پکن، استدلال روشنی را برای حکم خود ارائه کردند. آن‌ها معتقدند که در زمانی که Xintong Tiandi در سال 2007 درخواست ثبت نام را ارائه کرد، برند «آیفون» در چین شهرت و شناخته‌شدگی چندانی نداشته است.

از دیدگاه قانونی چین، که بر اساس اصل «اولین فردی که ثبت می‌کند» (First-to-File) عمل می‌کند، حق با کسی است که زودتر برای ثبت یک نام اقدام کند، نه لزوماً کسی که آن را اولین بار استفاده کرده یا در دیگر نقاط جهان مشهور است. با توجه به اینکه آیفون در سال 2009 وارد بازار چین شد، اپل نمی‌توانست ثابت کند که این برند پیش از درخواست Xintong Tiandi در سال 2007، در میان مصرف‌کنندگان چینی شناخته‌شده و معروف بوده است. این استدلال، سنگ بنای حکمی بود که به نفع شرکت چینی صادر گردید.

واکنش‌ها و پیامدهای این حکم

شرکت Xintong Tiandi پس از صدور رای، در وبسایت رسمی خود از این تصمیم ابراز خشنودی کرد و بیانیه جالب توجهی منتشر کرد. این شرکت اعلام کرد که تمایل دارد برای «به شهرت رساندن هر چه بیشتر برند آیفون» با اپل همکاری کند. این بیانیه در حالی است که اپل تاکنون واکنش رسمی به این حکم نشان نداده و سکوت کرده است.

این شکست، جدیدترین چالش اپل در بازار چین است. در سال‌های اخیر، این کشور به یک میدان نبرد سخت برای اپل تبدیل شده است. برای نمونه:

پرونده آی‌پد (iPad): در سال 2012، اپل مجبور شد مبلغ 60 میلیون دلار به عنوان غرامت به یک شرکت چینی به خاطر استفاده از نام تجاری آی‌پد بپردازد.
حذف اپلیکیشن خبری: در سال گذشته، اپل برای راضی نگه داشتن مقامات دولتی چین، اپلیکیشن خبری خود را از اپ استور این کشور حذف کرد.

این موارد نشان می‌دهد که اپل برای حفظ جایگاه خود در بازار چین، نه تنها با رقابت تجاری، بلکه با چالش‌های قانونی و سیاسی نیز دست و پنجه نرم می‌کند.

نتیجه‌گیری: آینده نام آیفون در چین

رای دادگاه علیه اپل، یک ضربه جدی به استراتژی برندسازی این شرکت در یکی از بزرگترین بازارهای جهان است. این حکم به شرکت‌های چینی دیگر این اجازه را می‌دهد که با اطمینان بیشتری از نام‌های تجاری مشهور جهانی در دسته‌های کالایی مختلف استفاده کنند. برای اپل، این مساله به معنای تضعیف برند، سردرگمی مصرف‌کنندگان و از دست دادن درآمد حاصل از فروش لوازم جانبی رسمی است. این پرونده درسی مهم برای همه شرکت‌های بین‌المللی است که اهمیت ثبت سریع و جامع علائم تجاری خود در تمام بازارهای هدف، به ویژه چین، را نشان می‌دهد. آینده نشان خواهد داد که اپل چگونه با این چالش جدید کنار خواهد آمد و آیا راهی برای بازپس‌گیری مالکیت کامل نام آیفون در چین خواهد یافت یا نه.