آموزش کامل راه‌اندازی ویندوز 10 در حالت Safe Mode [به روش‌های مختلف]

آیا تا به حال برای ویندوز 10 خود با مشکلی روبرو شده‌اید که راه‌حلی برای آن پیدا نکرده‌اید؟ شاید سیستم شما پس از نصب یک نرم‌افزار یا به‌روزرسانی، به طور مداوم ری‌استارت شود یا هنگ کند. در چنین مواقعی، حالت Safe Mode یا حالت ایمن ویندوز، بهترین ابزار برای عیب‌یابی و تعمیر سیستم است. بسیاری از کاربران که از نسخه‌های قدیمی‌تر ویندوز به ویندوز 10 مهاجرت کرده‌اند، متوجه شده‌اند که روش سنتی استفاده از کلید F8 برای ورود به این حالت دیگر کار نمی‌کند. این موضوع می‌تواند ناامیدکننده باشد، اما جای نگرانی نیست. در این مقاله جامع، ما به طور کامل به شما نشان خواهیم داد که چگونه ویندوز 10 را در حالت ایمن راه‌اندازی کنید. ما علاوه بر معرفی روش‌های مختلف، به بررسی انواع حالت ایمن، کاربردهای آن و نکات کلیدی برای استفاده بهینه از آن خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید تا تمام ابهامات خود را برطرف کنید و کنترل کامل سیستم خود را به دست بگیرید.

حالت ایمن (Safe Mode) در ویندوز 10 چیست؟

حالت ایمن یک حالت تشخیصی و عیب‌یابی در سیستم‌عامل ویندوز است که به شما اجازه می‌دهد کامپیوتر خود را با مجموعه‌ای محدود از فایل‌ها، درایورها و سرویس‌ها راه‌اندازی کنید. در واقع، وقتی ویندوز را در این حالت بوت می‌کنید، فقط هسته اصلی و اجزای ضروری سیستم‌عامل بارگذاری می‌شوند. این فرآیند سبک‌سازی باعث می‌شود که بسیاری از مشکلات نرم‌افزاری و درایوری که در حالت عادی باعث بروز خطا می‌شوند، در این حالت غیرفعال باشند و شما بتوانید علت اصلی مشکل را پیدا و رفع کنید.

محیط ظاهری حالت ایمن نیز با حالت عادی ویندوز تفاوت‌های مشخصی دارد. برای مثال، پس‌زمینه دسکتاپ شما حذف شده و یک رنگ ساده جایگزین آن می‌شود. فونت‌ها و آیکون‌ها بزرگ‌تر و با وضوح کمتری نمایش داده می‌شوند. همچنین، عبارت "Safe Mode" در چهار گوشه صفحه و اطلاعات نسخه ویندوز در بالای صفحه نمایش داده می‌شود تا شما از وضعیت فعلی سیستم آگاه باشید.

ویژگی‌های کلیدی حالت ایمن

برای درک بهتر، بیایید ویژگی‌های اصلی محیط Safe Mode را بررسی کنیم:

• بارگذاری محدود درایورها: اکثر درایورهای سخت‌افزاری مانند کارت گرافیک، کارت صدا، شبکه و... بارگذاری نمی‌شوند. به همین دلیل، بسیاری از سخت‌افزارهای جانبی در این حالت کار نخواهند کرد.
• استفاده از درایور گرافیکی پایه: ویندوز به جای استفاده از درایورهای اختصاصی کارت گرافیک، از یک درایور استاندارد VGA با رزولوشن پایین استفاده می‌کند.
• عدم عملکرد سخت‌افزارهای جانبی: اسپیکرها، میکروفون، وب‌کم و اتصال شبکه (در حالت استاندارد) به طور پیش‌فرض غیرفعال هستند.
• دسترسی به ابزارهای ضروری: شما همچنان می‌توانید از ابزارهای مهم سیستمی مانند Command Prompt، PowerShell، Device Manager، Event Viewer و System Restore استفاده کنید.
• محدودیت مرورگر وب: مرورگر مدرن مایکروسافت اج (Microsoft Edge) در حالت ایمن اجرا نمی‌شود. اما در صورت نیاز می‌توانید از مرورگر قدیمی‌تر Internet Explorer برای وب‌گردی محدود استفاده کنید.

چرا باید از حالت ایمن ویندوز استفاده کنیم؟

شاید این سوال برایتان پیش بیاید که با توجه به تمام محدودیت‌ها، اصلاً چه نیازی به استفاده از حالت ایمن وجود دارد؟ کاربرد اصلی این حالت، عیب‌یابی و تعمیر مشکلات ویندوز است. تصور کنید پس از نصب یک نرم‌افزار جدید یا به‌روزرسانی یک درایور، ویندوز شما دیگر به درستی بوت نمی‌شود یا دائماً با صفحه آبی مرگ (Blue Screen of Death) مواجه می‌شود. در چنین شرایطی، ورود به حالت ایمن بهترین راه‌حل است.

در این حالت، با بارگذاری نشدن نرم‌افزار یا درایور مشکل‌ساز، شما به یک محیط پایدار دسترسی پیدا می‌کنید. از این پس، می‌توانید اقدامات زیر را برای رفع مشکل انجام دهید:

• حذف نرم‌افزار یا درایور مشکل‌ساز: می‌توانید به Control Panel یا Device Manager بروید و برنامه یا درایوری که اخیراً نصب کرده‌اید و باعث بروز مشکل شده را حذف کنید.
• اجرای آنتی‌ویروس: ویروس‌ها و بدافزارها گاهی اوقات باعث ایجاد اختلال در عملکرد ویندوز می‌شوند. اسanning سیستم در حالت ایمن موثرتر است، زیرا بسیاری از بدافزارها در این حالت قادر به اجرا و مخفی‌سازی نیستند.
• استفاده از System Restore: اگر یک نقطه بازیابی (Restore Point) قبلاً ایجاد کرده‌اید، می‌توانید سیستم خود را به یک زمان قبل از بروز مشکل بازگردانید.
• تعویض یا به‌روزرسانی درایورها: می‌توانید درایورهای قدیمی یا معیوب را از طریق Device Manager شناسایی و به‌روزرسانی کنید.

به طور خلاصه، حالت ایمن یک محیط امن و ایزوله برای تعمیرات اضطراری ویندوز است که به شما اجازه می‌دهد بدون دخالت عوامل خارجی، ریشه مشکلات را پیدا کنید.

انواع مختلف حالت ایمن در ویندوز 10

ویندوز 10 سه نسخه از حالت ایمن را ارائه می‌دهد که هر کدام کاربرد خاص خود را دارند. آشنایی با این گزینه‌ها به شما کمک می‌کند تا بهترین انتخاب را بر اساس نیاز خود داشته باشید.

1. حالت ایمن استاندارد (Safe Mode)

این همان حالت پایه‌ای است که در بالا توضیح داده شد. در این حالت، حداقل درایورها و سرویس‌های لازم برای اجرای ویندوز بارگذاری می‌شوند و هیچ اتصال شبکه‌ای وجود ندارد. این گزینه برای حذف ویروس، عیب‌یابی نرم‌افزارها و بازگرداندن سیستم به حالت قبلی ایده‌آل است.

2. حالت ایمن با پشتیبانی از شبکه (Safe Mode with Networking)

این حالت دقیقاً مانند حالت ایمن استاندارد است، با یک تفاوت کلیدی: درایورهای شبکه نیز بارگذاری می‌شوند. این ویژگی به شما امکان می‌دهد به اینترنت یا شبکه محلی خود متصل شوید. این گزینه زمانی بسیار مفید است که برای رفع مشکل خود نیاز به دانلود یک درایور، یک ابزار عیب‌یابی یا جستجوی راه‌حل در وب دارید. نکته مهم: با اینکه به اینترنت دسترسی دارید، اما سیستم شما در حالت ایمن آسیب‌پذیرتر است. به همین دلیل، توصیه می‌شود فقط از وب‌سایت‌های معتبر و امن بازدید کنید و از وب‌گردی عمومی خودداری نمایید.

3. حالت ایمن با خط فرمان (Safe Mode with Command Prompt)

این حالت برای کاربران حرفه‌ای و متخصصان فناوری اطلاعات طراحی شده است. در این حالت، به جای ورود به محیط گرافیکی ویندوز (رابط کاربری GUI)، مستقیماً به یک پنجره خط فرمان (Command Prompt) هدایت می‌شوید. هیچ دسکتاپ، منوی استارت یا آیکونی وجود ندارد. این محیط برای اجرای دستورات پیشرفته، مانند ابزارهای دیسک (chkdsk)، مدیریت پارتیشن (diskpart) یا اسکریپت‌های تعمیری بسیار قدرتمند است. اگر با خط فرمان آشنا نیستید، بهتر است از این گزینه استفاده نکنید.

آموزش راه‌اندازی ویندوز 10 در حالت Safe Mode

حالا که با مفاهیم پایه آشنا شدیم، وقت آن است که به سراغ روش‌های عملی ورود به حالت ایمن برویم. در ادامه دو روش اصلی و ساده را به صورت گام به گام توضیح می‌دهیم.

روش اول: استفاده از ابزار تنظیمات سیستم (System Configuration)

این روش یکی از ساده‌ترین و قدیمی‌ترین راه‌ها برای فعال‌سازی حالت ایمن است که با نام فایل اجرایی msconfig.exe نیز شناخته می‌شود. این روش برای زمانی مناسب است که ویندوز شما به درستی بوت می‌شود و شما می‌خواهید سیستم را ری‌استارت کرده و مستقیماً وارد حالت ایمن شوید.

مراحل اجرا:

1. کلیدهای ترکیبی Windows + R را فشار دهید تا پنجره Run باز شود.
2. در کادر متنی، عبارت msconfig را تایپ کرده و کلید Enter را بزنید یا روی OK کلیک کنید.
3. در پنجره System Configuration که باز می‌شود، به تب Boot بروید.
4. در بخش Boot options، تیک گزینه Safe boot را بزنید.
5. پس از فعال‌سازی این گزینه، چند گزینه دیگر در زیر آن فعال می‌شود. شما می‌توانید نوع حالت ایمن مورد نظر خود را انتخاب کنید:
   • Minimal: حالت ایمن استاندارد (بدون شبکه).
   • Network: حالت ایمن با پشتیبانی از شبکه.
   • Alternate shell: حالت ایمن با خط فرمان (Command Prompt).
6. پس از انتخاب گزینه دلخواه، روی دکمه OK کلیک کنید.
7. ویندوز از شما می‌خواهد که سیستم را ری‌استارت کنید. روی دکمه Restart کلیک کنید تا کامپیوتر شما در حالت ایمن انتخاب‌شده راه‌اندازی شود.

نکته مهم: پس از اتمام کار خود در حالت ایمن، برای بازگشت به حالت عادی ویندوز، باید دوباره مراحل بالا را طی کرده و تیک گزینه Safe boot را بردارید. در غیر این صورت، سیستم شما همیشه در حالت ایمن بوت خواهد شد.

روش دوم: استفاده از تنظیمات راه‌اندازی پیشرفته (Advanced Startup)

این روش مدرن‌تر است و زمانی که ویندوز شما بوت نمی‌شود، بسیار کاربردی است. شما می‌توانید از طریق تنظیمات ویندوز یا با نگه داشتن کلید Shift هنگام ری‌استارت، به منوی راه‌اندازی پیشرفته دسترسی پیدا کنید.

مراحل اجرا از طریق تنظیمات ویندوز:

1. منوی Start را باز کرده و روی آیکون چرخ‌دنده Settings کلیک کنید.
2. در پنجره تنظیمات، وارد بخش Update & Security شوید.
3. از منوی سمت چپ، گزینه Recovery را انتخاب کنید.
4. در بخش Advanced startup، روی دکمه Restart now کلیک کنید. کامپیوتر شما ری‌استارت شده و به یک صفحه آبی رنگ هدایت می‌شود.
5. در این صفحه، به ترتیب روی گزینه‌های زیر کلیک کنید:
   • Troubleshoot (عیب‌یابی)
   • Advanced options (گزینه‌های پیشرفته)
   • Startup Settings (تنظیمات راه‌اندازی)
   • Restart (ری‌استارت)
6. پس از ری‌استارت نهایی، لیستی از گزینه‌ها نمایش داده می‌شود. برای ورود به حالت‌های ایمن، می‌توانید یکی از کلیدهای زیر را فشار دهید:
   • F4 یا عدد 4 برای فعال‌سازی حالت ایمن استاندارد.
   • F5 یا عدد 5 برای فعال‌سازی حالت ایمن با پشتیبانی از شبکه.
   • F6 یا عدد 6 برای فعال‌سازی حالت ایمن با خط فرمان.

پس از فشردن کلید مربوطه، ویندوز 10 شما در حالت ایمن انتخاب‌شده بارگذاری خواهد شد.

نتیجه‌گیری: کنترل کامل سیستم با حالت ایمن

حالت ایمن ویندوز 10 یک ابزار قدرتمند و ضروری برای هر کاربری است که می‌خواهد از مشکلات نرم‌افزاری و درایوری سیستم خود عبور کند. اگرچه روش قدیمی استفاده از کلید F8 دیگر به طور پیش‌فرض فعال نیست، اما روش‌های جایگزین و مدرن‌تری مانند استفاده از System Configuration و منوی Advanced Startup در دسترس شما هستند. با یادگیری این روش‌ها و درک تفاوت بین انواع حالت ایمن، شما می‌توانید با اطمینان بیشتری به عیب‌یابی، حذف بدافزارها و تعمیر سیستم خود بپردازید. به یاد داشته باشید که حالت ایمن یک محیط موقت برای تعمیرات است و پس از حل مشکل، حتماً تنظیمات را به حالت عادی بازگردانید تا از عملکرد صحیح ویندوز در استفاده روزمره اطمینان حاصل کنید.